Cuộc đời và huyền thoại Tạ Quang Bửu

Giáo sư Tạ Quang Bửu sinh ngày 23-7-1910, tại thôn Hoành Sơn, Xã Nam Hoành, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An … Người xiỉa kể rằng Nam Đàn là đất đế vương, từ hồi quân Minh sang đô hộ nưóc ta (Thế kỷ du hoc nhat ban XV), một thầy địa lý Trung Quốc đã nhìn thấy thế đất Nam Đàn có vượng khí "Rồng chầu Hổ phục", nên đem "bùa" đến "yểm" để trừ hậu hoạ. Nhưng vì phép thuật còn non, các "bùa yểm" đều bị đánh tung đi mất.

Thầy địa lý kia cả sợ, vội vàng thoái lui về míốc, song vẫn nghĩ đất Nam tất sau này sẽ phát

Chẳng biết câu chuyện trên là đúng hay chỉ là truyền thuyết nhưng rõ ràng Nam Đàn là đất "Địa linh nhân kiệt": có làng Sen quê hương của Chủ du học nhật bản tự túc tịch Hồ Chí Minh đã được cả thê giới sùng tôn là Danh nhân văn hoá, anh hùng giải phóng dân tộc. Nam Đàn có làng Nam Nhiễm nơi sinh ra cụ Giải nguyên Phan Bội Châu, một chí sĩ yêu nước nổi tiếng hồi đầu thế kỷ XX. Trên đất Nam Đàn có dòng sông Lam nưốc xanh ngăn ngắt, có rú (núi) Đụn vối đền thờ Mai Hắc Đế, có rú dịch vụ kế toán thuế tại quận hai bà trưng Đại Huệ vối suối Bò đã đi vào truyền thuyết sấm truyền: "Bò đái thất thanh, Nam Đàn sinh thánh" (nghĩa là khi suối Bò cạn nưốc, Nam Đàn sẽ sinh thánh).

Làng Hoành Sơn quê của Tạ Quang Bửu ở về phía cuối huyện, bên kia bến đò Vạn Rú (vì kề dãy núi chạy ngang nên có tên chữ là Hoành Sơn).Chính trong cái làng nhỏ hẻo lánh này đã sinh ra nhiều thế hệ các nhà Nho nổi tiếng khắp vùng. Chỉ nói riêng dòng họ Tạ Quang, xét theo gia phả đã có 11 đòi có người đỗ cử nhân, nhưng tất cả những người đỗ đạt không ai chịu ra làm quan, không hám danh chuộng lợi, trong tộc phả hiện qòn ghi: Phụ giáo tử đăng khoa Cử nhân tại quán. Nghĩa là:      Cha dạy con đi thi Đỗ cử nhân vẫn ở quê nhà. 

 

Truyền thống "thanh bần" của gia đình dòng tộc đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc hình thành nhân cách của Tạ Quang Bửu ngay từ thuỏ thiếu thòi. Ông nội của anh là cụ Tạ Quang Oánh, đỗ cử nhân cũng lui về nhà làm ruộng và dạy học cho con cái trong nhà. Thân phụ anh là nhà Nho – Tạ Quang Diễm (khi đi học thưòng.gọi là Tạ Diễm), một học trò giỏi của cụ phó bảng Đặng Nguyên cẩn tên hiệu là Thai Sơn (thân phụ nhà văn Đặng Thai Mai). Cụ phó bảng họ Đặng nổi tiếng là hay chữ khắp một vùng, học trò theo học cụ rất đông, nhưng các trò giỏi nhất mà cho đến nay vẫn còn được nhân dân truyền tụng đó là Tạ Diễm, Trần Thông… 

Hãy cho chúng tôi những nhận xét về chủ đề Mẹ và Bé để chúng tôi ngày càng có nhiều sự hoàn thiện hơn cho website http://muabanxehoihanoi.com